W
dniach 4-10 października miałem okazję wziąć udział w seminarium Rady Europy
oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej „Education and Remembrance”, którego
uczestnikami, prócz nauczycieli i edukatorów z Polski, były osoby związane z
pracą w szkolnictwie z Włoch, Szkocji, Anglii, Austrii, Cypru ,Węgier, Ukrainy i
Gruzji. Obecna była też Fabienne Regard, ekspert Rady Europy. Zasadniczym
tematem seminarium było nauczanie o Holokauście.
Nauczyciele mieli okazję poznania
wybranych elementów kultury Żydów polskich, ich wkładu w dziedzictwo narodowe
oraz ogólnoświatowe. Służyły temu min. wystąpienia urodzonego w Polsce Alexa
Dancyga z Instytutu Yad Vashem- który był też przewodnikiem po cmentarzu
żydowskim w Warszawie i na terenie byłego getta- wykład prof. Feliksa Tycha,
Eleonory Bergman, Dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie oraz
odwiedziny w warszawskiej synagodze. Dr Marta Kubiszyn z UMCS w Lublinie
poprowadziła warsztaty na temat wyobrażeń o życiu w żydowskim sztetlu w Europie
Wschodniej na podstawie fragmentów prozy Singera ; obejrzeliśmy też „Skrzypka
na dachu” w Teatrze Żydowskim. Radca prasowy ambasady izraelskiej , Michał
Sobelman wygłosił odczyt na temat dylematów tożsamościowych będących udziałem
wielu, których osobowości kształtowały pierwiastki dwóch kultur: polskiej i
żydowskiej.
W części poświęconej nauczaniu o
Holokauście referat wprowadzający wygłosił Jacek Żakowski. Redaktor „Polityki”
zwrócił uwagę na istotne zjawisko kultury współczesnej, jakim jest niemożność
ustalenia jednej wersji historii, która mogłaby być przekazywana młodemu
pokoleniu i miałaby być obowiązująca dla wszystkich. Przekaz akademicki- oparty
na badaniu faktów- z reguły przegrywa z przekazem publicystycznym, obliczonym na
osiąganie doraźnych korzyści politycznych oraz z tzw. „historią prawdziwą”
podawaną młodzieży przez najbliższych, opartą na jednostkowych obserwacjach i
często niepozbawioną osobistych uraz i uprzedzeń. Wystąpienie dziennikarza było
wstępem do dyskusji na temat konsekwencji, jakie wynikają z tego faktu dla pracy
edukacyjnej.
Autorzy publikacji o nauczaniu o
Holokauście: Robert Szuchta, laureat nagrody im. Ireny Sendlerowej oraz Dyrektor
Muzeum w Majdanku,Tomasz Kranz zapoznali zebranych ze sposobami, w jaki ten
temat omawia się w polskich szkołach i w miejscach martyrologii. Warsztaty
oparte na przykładach cierpień konkretnych osób w czasie wojny przeprowadziła
edukator z Muzeum w Oświęcimiu, Alicja Białecka.
Istotną częścią seminarium była wizyta w
Gimnazjum im. Ireny Sendlerowej oraz w Liceum im. M. Konopnickiej w Warszawie.
Szkoły zaprezentowały działalność w zakresie edukacji o Holokauście, uczniowie i
nauczyciele dzielili się swymi opiniami na temat celowości tego typu
przedsięwzięć i motywacji do uczestnictwa w nich.
W programie spotkania znalazł się też
spacer po warszawskiej Starówce, wizyta na Zamku Królewskim oraz w Muzeum
Powstania Warszawskiego.
Spotkanie w ramach programu Pestalozzi
było cennym doświadczeniem dla wszystkich jego uczestników. Gościom z zagranicy
dało wgląd w złożoność relacji polsko- żydowskich na przestrzeni wieków na
ziemiach polskich. Mieli też okazję zaznajomić się bliżej z historią Polski i
jej wkładem w poszerzanie sfery wolności na naszym kontynencie. Wszystkim
uczestnikom dało sposobność wymiany doświadczeń zawodowych oraz
najistotniejszych elementów tworzących tożsamość państw, z których przybyli. [zdjęcia]